การพัฒนาเครื่องหมายดีเอ็นเอและการประยุกต์ใช้เครื่องหมาย SNP

ช่อทิพา สกูลสิงหาโรจน์

ช่อทิพา สกูลสิงหาโรจน์

วันที่เขียน 14/3/2560 13:11:15 แก้ไขล่าสุดเมื่อ 19/9/2569 17:39:54

เปิดอ่าน: 29854 ครั้ง

เครื่องหมายดีเอ็นเอ (DNA marker) คือ ชิ้นส่วนดีเอ็นเอสายสั้น ๆ ที่มีลำดับเบสสามารถเข้าคู่กับช่วงใดช่วงหนึ่งบนสายดีเอ็นเอ ทำให้ระบุตำแหน่งบนโครโมโซมและสามารถแยกความแตกต่างของสิ่งมีชีวิตเป้าหมายได้ มีประโยชน์หลายอย่าง ได้แก่ gene mapping, map-based cloning, marker-assisted breeding, plant variety protection, genetic diversity และ purity testing เครื่องหมายดีเอ็นเอที่ดีจะต้องมีคุณสมบัติ คือ เป็น polymorphic มีการถ่ายทอดแบบ co-dominant เกิดทั่วจีโนม ตรวจสอบได้ง่าย รวดเร็ว และราคาไม่แพง ให้ผลที่ทำซ้ำได้ ตรวจสอบจีโนไทป์ได้ครั้งละหลาย ๆ ตัวอย่าง (high-throughput genotyping) ได้ผลถูกต้องและสม่ำเสมอ เครื่องหมายดีเอ็นเอมีหลายชนิด เช่น restriction fragment length polymorphism (RFLP), amplified fragment length polymorphism (AFLP), random amplified polymorphic DNA (RAPD), simple sequence repeat (SSR) และ single nucleotide polymorphism (SNP)

ข้าพเจ้า นางสาวช่อทิพา สกูลสิงหาโรจน์ ตำแหน่ง ผู้ช่วยศาสตราจารย์ สังกัด หลักสูตรพันธุศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ ขอนำเสนอรายงานสรุปเนื้อหาและการนำไปใช้ประโยชน์จากการเข้าร่วมโครงการบรรยายพิเศษ เรื่อง การพัฒนาเครื่องหมายโมเลกุล เมื่อวันที่ 8 มีนาคม 2560 ณ ห้อง 1108 อาคารเสาวรัจ นิตยวรรธนะ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยแม่โจ้ ตามหนังสือขออนุญาตเข้าร่วมโครงการ เลขที่ ศธ 0523.4.9.1/54 ลงวันที่ 6 เดือน มีนาคม พ.ศ. 2560 ดังนั้น จึงขอนำเสนอสรุปเนื้อหาและการนำไปใช้ประโยชน์ของการเข้าร่วมโครงการ ดังต่อไปนี้

SNPs คือ ความแตกต่างทางพันธุกรรมที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงลำดับเบสบนสายโพลีนิวคลีโอไทด์เพียงตำแหน่งเดียว SNPs มีตำแหน่งอยู่ในจีโนมที่นิวคลีโอไทด์หนึ่งตัวเกิดความแตกต่างในสิ่งมีชีวิตแต่ละตัว เป็นชนิดที่พบมากที่สุดในความหลากหลายทางพันธุกรรมในประชากร เครื่องหมายดีเอ็นเอชนิด SNP (SNP markers) มีราคาถูก ประหยัดเวลา ต้องมีการออกแบบไพรเมอร์อย่างจำเพาะสูง และมีการนำมาประยุกต์ใช้หลายด้าน ได้แก่ ทางการแพทย์ (วิเคราะห์ยีนที่เกี่ยวข้องกับโรค การออกแบบยา และการศึกษาจีโนมมนุษย์) ทางสัตว์ (การวินิจฉัยโรค การระบุสายพันธุ์ และการศึกษาความหลากหลาย) และทางพืช (การจำแนกสายพันธุ์ [variety identification], MAS-breeding, True-to-type analysis, disease identification และ purity testing เป็นต้น

บริษัท East-West seed ก่อตั้งขึ้นในประเทศไทยเมื่อปี ค.ศ. 1983 โดยการผสมผสานเทคโนโลยีเมล็ดพันธุ์จากยุโรป และการทำสวนผักเขตร้อนแบบเอเชียเข้าด้วยกัน ได้สร้างนวัตกรรมการตรวจจีโนไทป์โดยใช้เครื่องหมายดีเอ็นเอแบบ SNPs คือ High-throughput SNP genotyping นำมาตรวจสอบในขั้นตอนต่าง ๆ ของการผลิตเมล็ดพันธุ์และการปรับปรุงพันธุ์พืช ได้แก่ ใน breeding program มีการตรวจสอบ plant selection (inbred lines) ใน purity testing มีการตรวจสอบ homogeneity testing และ hybridity testing

บริษัทได้นำระบบ high-throughput SNP genotyping system ซึ่งเป็นระบบที่มีการใช้เครื่องมืออัตโนมัติที่ทันสมัยมาใช้ตรวจสอบตัวอย่างได้ครั้งละหลาย ๆ ตัวอย่างพร้อม ๆ กัน ประกอบด้วยขั้นตอนต่าง ๆ คือ High-throughput DNA extraction คือ การสกัดตัวอย่างจากใบและเมล็ดได้ครั้งละ 120,000 ตัวอย่าง, High-throughput PCR preparation คือ การเตรียมตัวอย่างของปฏิกิริยา PCR ได้ครั้งละ 80,000 ตัวอย่าง/one roll/array tape, High-throughput PCR machine (เครื่อง Soellex) ทำปฏิกิริยา PCR ได้ครั้งละ 240,000 ตัวอย่าง และการวิเคราะห์ PCR products โดยใช้เครื่อง fluorescence scanning machine (เครื่อง Araya) โดยวิเคราะห์ตำแหน่ง SNPs ได้ภายในเวลา 20-30 วินาที

การพัฒนา SNP markers มีกระบวนการดังนี้ คือ ออกแบบ SNP markers โดยอาศัยข้อมูลจากฐานข้อมูลจีโนม คัดเลือก SNP markers โดยการตรวจคัดกรองจากทุกสายพันธุ์ของพืชแต่ละชนิด คัดเลือก SNP markers ที่ให้ผล polymorphism เมื่อทดสอบกับพันธุ์พ่อ แม่ และลูกผสม สร้างลายพิมพ์ดีเอ็นเอ (DNA fingerprints โดยใช้ชุดที่ประกอบด้วย 72 SNP markers คัดเลือก 4 SNP markers สำหรับ hybridity testing และ 12 SNP markers สำหรับ homogeneity testing และตรวจสอบ (validation) polymorphic markers ที่คัดเลือกไว้กับตัวอย่างจำนวนมาก โดยพืชที่นำมาตรวจสอบเป็นประจำ ได้แก่ มะเขือเทศ พริก แตงกวา แตงโม หัวหอม มะละกอ ข้าวโพด และเมล่อน

การนำเทคโนโลยี High-throughput SNP genotyping system มาใช้ในการตรวจสอบคุณภาพ (quality assurance; QA) ในขั้นตอนต่าง ๆ ได้แก่ Homogeneity testing (การตรวจสอบสายพันธุ์พ่อแม่), Hybridity testing (การตรวจสอบสายพันธุ์ลูก F1) และ Protocol development (การพัฒนาวิธีการตรวจสอบสายพันธุ์ใหม่ [new varieties]) มีข้อดีกว่าวิธีอื่น ๆ คือ ทำให้การปรับปรุงพันธุ์ทำได้รวดเร็วขึ้น มีความถูกต้องและแม่นยำในการคัดเลือกพืช (inbred lines) ทำให้ออกผลผลิตใหม่ที่มีลักษณะที่ต้องการสู่ตลาดได้เร็วขึ้น ได้ลูกผสม F1 ที่มีพันธุกรรมบริสุทธิ์โดยการตรวจสอบคุณภาพแบบ true-to-type quality ราคาถูก ทำได้รวดเร็ว และมีประสิทธิภาพ และระบบอัตโนมัติแบบ high-throughput ยังให้ข้อมูลที่มีความถูกต้องและแม่นยำสูงอีกด้วย

ในการเข้าร่วมโครงการครั้งนี้ทำให้ได้รับความรู้เกี่ยวกับเครื่องหมายดีเอ็นเอ การใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัยโดยอาศัยพื้นฐานของเทคนิคพีซีอาร์ และการประยุกต์ใช้เครื่องหมายดีเอ็นเอชนิด SNPs ในการตรวจสอบและปรับปรุงพันธุ์พืช ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อการนำมาพัฒนาการเรียนการสอน และการทำงานวิจัยต่อไป

คำสำคัญ :

SNP การปรับปรุงพันธุ์พืช เครื่องหมายดีเอ็นเอ

กลุ่มบทความ :

กลุ่มงานตามสมรรถนะบุคลากร

หมวดหมู่ :

กลุ่มงานสายวิชาการ

แชร์ :

https://erp.mju.ac.th/acticleDetail.aspx?qid=645

ความคิดเห็นทั้งหมด (0)

ไม่มีข้อมูลตามเงื่อนไขที่ท่านกำหนด

รายการบทความการแลกเปลี่ยนเรียนรู้หมวดหมู่ : กลุ่มงานสายวิชาการ

	เกมการเงิน: นวัตกรรมการเรียนรู้เพื่อพัฒนาความรู้ทางการเงินและส่งเสริมการบริการวิชาการสู่สังคม » บทนำ ในยุคที่สภาพแวดล้อมทางเศรษฐกิจและการเงินมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ประชาชนจำเป็นต้องเผชิญกับการตัดสินใจทางการเงินที่ซับซ้อนมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการวางแผนการใช้จ่าย การบริหารหนี้สิน การออม การลงทุน และการบริหารความเสี่ยงทางการเงิน ความรู้ทางการเงิน (Financial Literacy) จึงกลายเป็นทักษะที่สำคัญต่อการดำรงชีวิตและการสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจของบุคคลและครัวเรือน อย่างไรก็ตาม การพัฒนาความรู้ทางการเงินผ่านการเรียนการสอนแบบบรรยายเพียงอย่างเดียวอาจไม่สามารถสร้างความเข้าใจและเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมทางการเงินได้อย่างมีประสิทธิภาพ ดังนั้น การนำแนวคิดการเรียนรู้เชิงประสบการณ์ (Experiential Learning) และการจัดการเรียนรู้แบบเกม (Game-Based Learning) มาประยุกต์ใช้ จึงเป็นอีกแนวทางหนึ่งที่ช่วยให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้ผ่านการลงมือปฏิบัติ การคิดวิเคราะห์ และการตัดสินใจในสถานการณ์จำลองที่ใกล้เคียงกับชีวิตจริง เกม การเงิน (Financial Games) จึงได้รับการยอมรับว่าเป็นนวัตกรรมการเรียนรู้ที่ช่วยส่งเสริมความรู้ ทักษะ และพฤติกรรมทางการเงินได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งในระบบการศึกษาและการบริการวิชาการแก่สังคม ความสำคัญของเกมการเงิน เกมการเงินเป็นเครื่องมือการเรียนรู้ที่ออกแบบให้ผู้เรียนได้มีส่วนร่วมในการแก้ปัญหาและตัดสินใจทางการเงินภายใต้เงื่อนไขหรือสถานการณ์จำลองต่าง ๆ ซึ่งช่วยให้ผู้เรียนสามารถเชื่อมโยงองค์ความรู้ทางทฤษฎีกับการประยุกต์ใช้ในชีวิตจริงได้อย่างเป็นรูปธรรม การเรียนรู้ผ่านเกมช่วยส่งเสริมให้ผู้เรียนเกิดความเข้าใจในประเด็นทางการเงินที่สำคัญ ได้แก่ การวางแผนการเงิน การบริหารรายรับรายจ่าย การจัดการหนี้สิน การออม การลงทุน และการบริหารความเสี่ยง นอกจากนี้ยังช่วยพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ การตัดสินใจ การแก้ปัญหา และการทำงานร่วมกับผู้อื่น ซึ่งเป็นทักษะสำคัญในศตวรรษที่ 21 ด้วยเหตุนี้ เกมการเงินจึงไม่ได้เป็นเพียงกิจกรรมเพื่อความสนุกสนาน แต่เป็นเครื่องมือที่ช่วยสร้างประสบการณ์การเรียนรู้ที่สามารถนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมทางการเงินของผู้เรียนได้อย่างมีประสิทธิผล บอร์ดเกมการเงินในปัจจุบัน บริษัท ฟินไดซ์ เอ็ดดูเคชั่น จำกัด เป็นผู้พัฒนาเกมการเงินที่มุ่งเน้นการสร้างการเรียนรู้ผ่านประสบการณ์จริง โดยออกแบบเกมให้สอดคล้องกับสถานการณ์ทางการเงินที่บุคคลต้องเผชิญในชีวิตประจำวัน ซึ่งประกอบด้วยเกมสำคัญ ดังนี้ 1. Calculate your net worth รู้หน้าไม่รู้หนี้ เกมรู้หน้าไม่รู้หนี้มุ่งเน้นการสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับภาระหนี้สินและสถานะทางการเงินที่แท้จริงของบุคคล เกมนี้จะช่วยฝึกทักษะการบริหารสินทรัพย์ การคำนวณความมั่งคั่งสุทธิ และการจัดการสภาพคล่อง ผ่านการจำลองชีวิตจริงได้ 2. Shop Me Please ซื้อฉันเถอะ เกมซื้อฉันเถอะเป็นเกมที่จำลองสถานการณ์การเลือกซื้อสินค้าและบริการภายใต้งบประมาณที่จำกัด ผู้เล่นจะต้องพิจารณาความจำเป็น ความคุ้มค่า และผลกระทบจากการใช้จ่ายแต่ละรายการ เกมนี้ช่วยพัฒนาทักษะการวางแผนการใช้จ่าย การจัดลำดับความสำคัญทางการเงิน และการตัดสินใจบริโภคอย่างมีเหตุผล 3. Risky Lossy มีฉันไว้ อุ่นใจนะ Risky Lossy เป็นเกมที่เสริมสร้างความเข้าใจด้านการบริหารความเสี่ยงและการประกันภัย โดยเฉพาะ ช่วยให้ผู้เล่นเข้าใจว่าการโอนย้ายความเสี่ยงด้วยประกันสามารถปกป้องความมั่งคั่งในชีวิตจริงได้ เน้นการเรียนรู้เรื่องความเสี่ยงและผลตอบแทน 4. The Next Step บันไดภาษี The Next Step เป็นบอร์ดเกมจำลองสถานการณ์ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาที่ออกแบบโดย Findice โดยจำลองกระแสรายได้ รายจ่าย และให้ผู้เล่นวางแผนใช้สิทธิลดหย่อนภาษี เป้าหมายหลักของเกมคือการทำความเข้าใจโครงสร้างอัตราภาษีแบบก้าวหน้าเพื่อหลีกเลี่ยงการเสียภาษีเกินความจำเป็น 5. Trade In Trade Out แลกไปแลกมา Trade In Trade Out เป็นการ์ดเกมและบอร์ดเกมจำลองสถานการณ์การแลกเปลี่ยนสิ่งของ (Barter System) ออกแบบมาเพื่อสอนพื้นฐานการเงิน การต่อรอง และความสำคัญของการประเมินมูลค่าสิ่งของ โดยไม่มีเงินตราเป็นสื่อกลาง ผู้เล่นจะต้องสวมบทบาทในยุคที่ยังไม่มีเงินสด และต้องใช้วิธีนำสิ่งของที่มีอยู่ไปแลกเปลี่ยนกับผู้เล่นคนอื่นเพื่อให้ได้ไอเทมที่ต้องการ 6. Trader Hunter หุ้นซิ่งทะลุกระดาน Trader Hunterเป็นเกมจำลองการลงทุนในตลาดหุ้นที่ เกมนี้ช่วยให้ผู้เล่นได้ปูพื้นฐานการลงทุนในหุ้น 8 กลุ่มอุตสาหกรรม เรียนรู้การทำกำไรทั้งสายเก็งกำไรระยะสั้น (Day Trade) และสายออมหุ้นระยะยาวเพื่อรับปันผล (Value Investor) พร้อมสร้างความเข้าใจเรื่องการกระจายความเสี่ยง การวิเคราะห์ข้อมูล และการรับมือกับข่าวสารเหตุการณ์โลกที่มีผลกระทบต่อราคาหุ้น โดยเป้าหมายหลักคือการเรียนรู้วิธีบริหารพอร์ตการลงทุนและเสริมสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับการลงทุนอย่างมีเหตุผลและการบริหารความเสี่ยงในการลงทุน การประยุกต์ใช้เกมการเงินในงานการศึกษา เกมการเงินสามารถนำมาประยุกต์ใช้ในการจัดการเรียนการสอนทั้งในระดับมัธยมศึกษา อาชีวศึกษา และอุดมศึกษา โดยเฉพาะในสาขาการเงิน การบัญชี เศรษฐศาสตร์ และบริหารธุรกิจ เนื่องจากช่วยให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้ผ่านการปฏิบัติจริงมากกว่าการจดจำเนื้อหาเชิงทฤษฎี การใช้เกมการเงินในชั้นเรียนช่วยส่งเสริมรูปแบบการเรียนรู้แบบ Active Learning ทำให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการเรียนรู้มากขึ้น อีกทั้งยังช่วยพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา การสื่อสาร และการทำงานเป็นทีม นอกจากนี้ ผู้สอนยังสามารถใช้เกมเป็นกรณีศึกษาเพื่อเชื่อมโยงกับเนื้อหารายวิชาต่าง ๆ เช่น การวางแผนการเงินส่วนบุคคล การบริหารความเสี่ยง การลงทุน และการเป็นผู้ประกอบการ โดยผลลัพธ์ที่สำคัญคือผู้เรียนสามารถพัฒนาความรู้ทางการเงินควบคู่กับการพัฒนาทักษะที่จำเป็นต่อการทำงานและการดำรงชีวิตในอนาคต การประยุกต์ใช้เกมการเงินในงานบริการวิชาการ นอกจากประโยชน์ด้านการศึกษาแล้ว เกมการเงินยังสามารถนำไปใช้เป็นเครื่องมือสำคัญในการดำเนินงานบริการวิชาการแก่สังคม โดยเฉพาะการส่งเสริมความรู้ทางการเงินให้แก่ประชาชน นักเรียน ผู้ประกอบการ วิสาหกิจ

	กลุ่มงานตามสมรรถนะบุคลากร กลุ่มงานสายวิชาการ
	ผู้เขียน ประภาพร กิจดำรงธรรม วันที่เขียน 16/9/2569 15:58:17 แก้ไขล่าสุดเมื่อ 19/9/2569 9:22:56 เปิดอ่าน 26 ครั้ง \| แสดงความคิดเห็น 0 ครั้ง

	เสวนาการบ่มเพาะเพื่อเตรียมความพร้อมในการขอตำแหน่งทางวิชาการ » การสร้างแรงบันดาลใจเพื่อการสร้างสรรค์ผลงานเพื่อความก้าวหน้าทางวิชาการที่สูงขึ้น

	แรงบันดาลใจ การสร้างสรรค์ผลงาน ความก้าวหน้า วิชาชีพ กลุ่มงานตามสมรรถนะบุคลากร กลุ่มงานสายวิชาการ
	ผู้เขียน สุธาวัลย์ สัจจสมบูรณ์ วันที่เขียน 11/9/2569 16:05:58 แก้ไขล่าสุดเมื่อ 18/9/2569 22:13:11 เปิดอ่าน 35 ครั้ง \| แสดงความคิดเห็น 0 ครั้ง

	การใช้เครื่องมือ Image Recognition สำหรับผู้เริ่มต้นด้วย CNN ใน R Studio เป็นแนวทางให้ผู้ใช้สามารถนำเทคนิค Deep Learning มาประยุกต์กับงานจำแนกรูปภาพผ่านเครื่องมือและไลบรารีที่ » การสร้าง Data Pipeline ด้วย Apache Spark Declarative Pipelines บน Databricks
	การสร้าง Data Pipeline ด้วย Apache Spark Declarative Pipelines (Delta Live Tables) บน Databricks เป็นแนวทางที่เน้นการกำหนดผลลัพธ์ปลายทางที่ต้องการ (What) แทนการเขียนคำสั่งควบคุมทีละขั้นตอน (How) ระ...
	กลุ่มงานตามสมรรถนะบุคลากร กลุ่มงานสายวิชาการ
	ผู้เขียน พิชิต สิทธิกัน วันที่เขียน 9/9/2569 3:44:38 แก้ไขล่าสุดเมื่อ 19/9/2569 6:47:32 เปิดอ่าน 29 ครั้ง \| แสดงความคิดเห็น 0 ครั้ง

	การใช้เครื่องมือ Image Recognition สำหรับผู้เริ่มต้นด้วย CNN ใน R Studio เป็นแนวทางให้ผู้ใช้สามารถนำเทคนิค Deep Learning มาประยุกต์กับงานจำแนกรูปภาพผ่านเครื่องมือและไลบรารีที่ » การใช้ ICT เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการปฏิบัติงาน (การใช้ AI เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการปฏิบัติงาน)
	การอบรมเชิงปฏิบัติการนี้มุ่งเน้นการนำเทคโนโลยีสารสนเทศ (ICT) โดยเฉพาะปัญญาประดิษฐ์ (AI) มาประยุกต์ใช้เพื่อยกระดับประสิทธิภาพการทำงาน ผู้เข้าร่วมจะได้เรียนรู้การใช้เครื่องมือ AI อัจฉริยะในการจัดการ...
	กลุ่มงานตามสมรรถนะบุคลากร กลุ่มงานสายวิชาการ
	ผู้เขียน พิชิต สิทธิกัน วันที่เขียน 4/9/2569 6:01:41 แก้ไขล่าสุดเมื่อ 19/9/2569 15:00:15 เปิดอ่าน 37 ครั้ง \| แสดงความคิดเห็น 0 ครั้ง

	การใช้เครื่องมือ Image Recognition สำหรับผู้เริ่มต้นด้วย CNN ใน R Studio เป็นแนวทางให้ผู้ใช้สามารถนำเทคนิค Deep Learning มาประยุกต์กับงานจำแนกรูปภาพผ่านเครื่องมือและไลบรารีที่ » ระดมความคิดเห็นพิจารณาร่างมาตรฐนอาชีพและคุณวุฒิวิชาชีพ สาขาวิชาชีพอุตสาหกรรมดิจิทัล อาชีพนักพัฒนาระบบบปัญญาประดิษฐ์ ระดับ 5
	การประชุมระดมความคิดเห็นนี้จัดขึ้นเพื่อพิจารณาและปรับปรุงร่างมาตรฐานอาชีพนักพัฒนาระบบปัญญาประดิษฐ์ ระดับ 5 โดยมุ่งเน้นการกำหนดสมรรถนะ ทักษะ และความรู้ที่จำเป็นสำหรับบุคลากรในอุตสาหกรรมดิจิทัลให้สอ...
	กลุ่มงานตามสมรรถนะบุคลากร กลุ่มงานสายวิชาการ
	ผู้เขียน พิชิต สิทธิกัน วันที่เขียน 4/9/2569 5:57:12 แก้ไขล่าสุดเมื่อ 19/9/2569 6:49:23 เปิดอ่าน 45 ครั้ง \| แสดงความคิดเห็น 0 ครั้ง

วิทยาเขต

ลิงค์ด่วน

ที่พัก/สัมมนา