จากการเข้าร่วมการอบรมเชิงปฏิบัติการเรื่อง การวัดและการประเมินผลตามกรอบมาตรฐาน TQF ซึ่งจัดโดย สมาคมเครือข่ายการพัฒนาวิชาชีพอาจารย์และองค์กรระดับอุดมศึกษาแห่งประเทศไทย ร่วมกับมหาวิทยาลัยสยาม ระหว่างวันที่ 18- 19 มกราคม 2561 ณ โรงแรมแอมบาสเดอร์ (สุขุมวิท 11) กรุงเทพมหานคร เนื่องด้วยในปัจจุบันการเรียนการสอนระดับอุดมศึกษาต้องเป็นไปตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2552 (TQF) ตามประกาศของกระทรวงศึกษาธิการ มีวัตถุประสงค์เพื่อให้สถาบันอุดมศึกษาใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาหรือปรับปรุงรายละเอียดของหลักสูตรและการจัดการเรียนการสอน โดยมุ่งเน้นมาตรฐานผลการเรียนรู้ (learning outcomes) ของผู้เรียนอย่างน้อย 5 ด้าน คือ ด้านคุณธรรม จริยธรรม ด้านความรู้ ด้านทักษะทางปัญญา ด้านทักษะความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลและความรับผิดชอบ และด้านทักษะการวิเคราะห์เชิงตัวเลข การสื่อสาร และการใช้เทคโนโลยี เพื่อให้คุณภาพของบัณฑิตที่ผลิตในสาขาหรือสาขาวิชาของระดับคุณวุฒิเดียวกันของสถาบันอุดมศึกษาทุกแห่งมีมาตรฐานที่เทียบเคียงกันได้ทั้งในระดับชาติและระดับสากล ในการอบรมนั้น ผู้บรรยายได้กล่าวถึงนิยามของการวัด ว่าเป็นการกำหนดหรือให้ตัวเลข ปริมาณ อันดับ หรือลักษณะของสิ่งต่าง ๆ อย่างเป็นระบบ โดยใช้เครื่องมือในการวัด ในขณะที่การประเมินผล หมายถึงกระบวนการในการตัดสินคุณค่าของสิ่งต่าง ๆ โดยอาศัยข้อมูลจากการวัดนำมาพิจารณาเทียบกับเกณฑ์ ซึ่งพฤติกรรมการเรียนรู้จะมี 3 รูปแบบคือ 1. พุทธิพิสัย เป็นพฤติกรรมด้านความรู้ ความคิดที่เกี่ยวข้องกับความสามารถทางสมองและสติปัญญา โดย Bloom และคณะ (1965) แบ่งเป็น 6 ขั้น ได้แก่ ความรู้ความจำ ความเข้าใจ การนำไปใช้ การวิเคราะห์ การสังเคราะห์ และการประเมินค่า 2. จิตพิสัย เป็นพฤติกรรมด้านจิตใจ ความรู้สึกนึกคิด เกี่ยวกับค่านิยม คุณธรรม จริยธรรม เจตคติ โดย Krathwohl และคณะ (1964) แบ่งเป็น 5 ขั้น ได้แก่ การรับรู้ การตอบสนอง การรู้คุณค่า การจัดระบบคุณค่า และการสร้างลักษณะนิสัย 3. ทักษะพิสัย เป็นพฤติกรรมด้านการปฏิบัติ/การแสดงออก เป็นพฤติกรรมที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย ซึ่งต้องอาศัยการประสานงานของประสาทและกล้ามเนื้อ เพื่อให้เกิดความรวดเร็ว คล่องแคล่ว ชำนาญ โดย Simpson (1966) จำแนกการพัฒนาการเป็น 7 ขั้น ได้แก่ การรับรู้ของระบบประสาทและกล้ามเนื้อ ความพร้อมที่จะปฏิบัติ การปฏิบัติตามข้อแนะนำ การปฏิบัติจนเป็นนิสัย การปฏิบัติที่สลับซับซ้อน การปรับเปลี่ยนการปฏิบัติ และการสร้างแบบแผนการปฏิบัติใหม่ โดยวิธีการที่ใช้ในการวัดและประเมินพฤติกรรมการเรียนรู้ จำแนกตามพฤติกรรมการเรียนรู้ ดังนี้ 1. พุทธิพิสัย ใช้วิธีการสอบและการสัมภาษณ์ 2. จิตพิสัย ใช้วิธีการสัมภาษณ์ การสอบถาม/รายงานความรู้สึก และการสังเกต 3. ทักษะพิสัย ใช้วิธีการสังเกตและการประเมินผลงาน โดยการประเมินผลการเรียนรู้ตามแนวคิดใหม่มีความเชื่อดังนี้ 1. ไม่มีผู้เรียนกลุ่มใดจะใช้เป็นกลุ่มมาตรฐานให้ยึดถือเป็นมาตรฐานได้ ผู้เรียนแต่ละคนมีลักษณะเฉพาะตน มีความถนัดและความสนใจที่แตกต่างกัน 2. การประเมินทางตรงที่อิงการปฏิบัติด้วยการประเมินหลากหลายจะสามารถประเมินความรู้ คุณธรรม และกระบวนการเรียนรู้ของผู้เรียนได้สมบูรณ์กว่า แม่นยำถูกต้องกว่า และได้ภาพพจน์ของความยุติธรรมมากกว่า 3. การประเมินเป็นส่วนประกอบที่กลมกลืนกับหลักสูตร ดังนั้นการประเมินจึงเกิดขึ้นตลอดหลักสูตร และการเรียนการสอนประจำวัน 4. การประเมินจะเกี่ยวข้องกับองค์ประกอบของความเป็นมนุษยชาติที่เกี่ยวข้องกับสังคมและคนอื่น ดังนั้นจึงต้องเกี่ยวข้องกับบุคลต่าง ๆ ได้แก่ครู พ่อแม่ เพื่อน ๆ และตัวผู้เรียนเอง ซึ่งถือเป็นหลักสำคัญทำให้กระบวนการประเมินมีความถูกต้องแม่นยำ โดยลักษณะของการประเมินการเรียนรู้ มี 3 ลักษณะ คือ 1. การประเมินก่อนเรียน เป็นการประเมินความพร้อมและพื้นฐานของผู้เรียนและ/หรือ การประเมินความรอบรู้ในเรื่องที่จะเรียนก่อนเรียน 2. การประเมินระหว่างเรียน เป็นการตรวจสอบพัฒนาการของผู้เรียน 3. การประเมินเพื่อสรุปผลการเรียน เป็นการประเมินหลังเรียน และ/หรือการประเมินผลการเรียนปลายปี/ปลายภาค นอกจากนี้ยังมีข้อสังเกตในการวัดและประเมินผล ดังนี้ 1. ควรให้ความสำคัญกับพัฒนาการที่เกิดขึ้นกับผู้เรียนมากกว่าเน้นที่คะแนน 2. ควรให้ความสำคัญกับการประเมินระหว่างเรียน มากกว่าประเมินปลายภาคเรียน 3. ควรใช้เครื่องมือที่หลากหลายเพื่อให้การผลการวัดและประเมินมีความน่าเชื่อถือ 4. ควรให้ความสนใจกับผู้เรียนอย่างทั่วถึง สำหรับการปฏิบัติการนั้น มีผู้เข้าร่วมการอบรมประมาณ 100 คน แบ่งเป็น 10 กลุ่ม ข้าพเจ้าได้อยู่กลุ่มที่ 2 ซึ่งประกอบด้วยคณาจารย์จากสถาบันอุดมศึกษาต่าง ๆ อาทิ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ มหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึง มหาวิทยาลัยศรีปทุม มหาวิทยาลัยสยาม มหาวิทยาลัยแม่โจ้ และอื่น ๆ ซึ่งในการปฏิบัติจะเลือก มคอ. 3 ของคณาจารย์ในกลุ่มที่มีการวิพากษ์จากสมาชิกกลุ่มว่ามีการแก้ไขน้อยที่สุดและเหมาะสมที่จะใช้ในการนำเสนอ โดยมีวิทยากรช่วยในการให้ข้อเสนอแนะสำหรับการแก้ไข มคอ. 3 ของแต่ละกลุ่ม จากความรู้ที่ได้รับในการเข้าร่วมประชุมวิชาการดังกล่าว ข้าพเจ้าสามารถนำมาใช้ในการปรับปรุงการเขียน มคอ. 3 ในส่วนของการวัดและประเมินผลตามผลการเรียนรู้ทั้ง 5 ด้าน ให้ดียิ่งขึ้น