โภชนาการและอาหารฟังก์ชันคลายเครียด
วันที่เขียน 11/2/2558 16:15:59     แก้ไขล่าสุดเมื่อ 27/5/2565 21:48:15
เปิดอ่าน: 7926 ครั้ง

อาหารมีอิทธิพลต่อการเปลี่ยนแปลงของสารเคมีในสมอง และส่งผลต่อความรู้สึกและอารมณ์ของคนเรา อาหารหลายๆ ชนิดเกี่ยวข้องกับความเครียด อารมณ์ซึมเศร้า หดหู่ใจ อีกทั้งความเครียดและอาหารเลวทำให้ระดับสารสื่อสมองลดปริมาณลงอย่างรวดเร็ว ผู้ที่มีความเครียดมักจะกินอาหารที่เพิ่มความเครียดให้ร่างกาย เช่น อาหารแปรรูปและ junk food ที่จะกระตุ้น sympathetic nervous system ที่จะหลั่ง epinephrine และ nor-epinephrine นอกจากนี้ผู้ที่เครียดจะมีนิสัยการบริโภคที่แย่ลง อาจงดอาหารบางมื้อ ทำให้หิวจัด แล้วเลือกกินอาหาร fast food ติดกาแฟ หรือใช้กาแฟแก้เครียด แก้ง่วง กระตุ้นความตื่นตัว หรือกินแก้เครียดทำให้น้ำหนักขึ้น

ความเครียดคืออะไร

 ความเครียด หมายถึง อาการที่สมองไม่ได้ผ่อนคลาย เพราะคร่ำเคร่งอยู่กับงานจนเกินไป (ราชบัณฑิตยสถาน, 2542) นอกจากนี้กรมสุขภาพจิต (2552) กล่าวว่าความเครียดเป็นเรื่องของร่างกายและจิตใจที่เกิดการตื่นตัวเตรียมรับกับเหตุการณ์ใดเหตุการณ์หนึ่ง ซึ่งเราคิดว่าไม่น่าพอใจ เป็นเรื่องที่หนักหนาสาหัสเกินกำลังทรัพยากรที่เรามีอยู่หรือเกินความสามารถของเราที่จะแก้ไขได้ ทำให้รู้สึกหนักใจเป็นทุกข์ และพลอยทำให้เกิดผิดปกติทางร่างกายและพฤติกรรมตามไปด้วย        

อาหารสัมพันธ์กับความเครียด

อาหารมีอิทธิพลต่อการเปลี่ยนแปลงของสารเคมีในสมองและส่งผลต่อความรู้สึกและอารมณ์ของคนเรา อาหารหลายๆ ชนิดเกี่ยวข้องกับความเครียด อาการซึมเศร้า หดหู่ใจ อีกทั้งความเครียดและอาหารเลวทำให้ระดับสารสื่อสมองลดปริมาณลงอย่างรวดเร็ว ผู้ที่มีความ เครียดมักจะกินอาหารที่เพิ่มความเครียดให้ร่างกาย เช่น อาหารแปรรูปและ junk food ที่จะกระตุ้น sympathetic nerve system ที่จะหลั่ง epinephrine และ nor-epinephrine นอกจากนี้ผู้ที่เครียดจะมีนิสัยการบริโภคที่แย่ลง อาจงดอาหารบางมื้อ ทำให้หิวจัดแล้ว เลือกกินอาหาร fast food ติดกาแฟ หรือใช้กาแฟแก้เครียด แก้ง่วง กระตุ้นความตื่นตัว หรือกินแก้เครียดทำให้น้ำหนักขึ้น

คาเฟอีนตัวการสำคัญในการเพิ่มฮอร์โมนเครียด

คาเฟอีนมากส่งผลให้ฮอร์โมนเครียดหลายชนิดเพิ่มขึ้น เช่น

Adenosine     ทำให้ตื่นตัวจริงแต่ก่อให้เกิดปัญหาการนอนในระยะต่อมา

Adrenaline     ทำให้ตื่นตัวมากขึ้นแต่จะทำให้อ่อนเพลียเมื่อหมดฤทธิ์ไป

Cortisol         ฮอร์โมนเครียดทำให้อยากอาหารคาร์โบไฮเดรต น้ำตาล และไขมัน และทำให้ลงพุง

Dopamine     ทำให้รู้สึกดี สดชื่น แต่เมื่อหมดฤทธิ์ทำให้เริ่มติดกาแฟ

อาหารที่ร่างกายต้องการต้านเครียด

คาร์โบไฮเดรตไม่ขัดสี และโปรตีนเล็กน้อย ช่วยสร้างสารสื่อสมองชื่อ “เซโรโทนิน” ซึ่งช่วยให้หลับสบาย เกิดความรู้สึกสงบ ผ่อนคลาย ทำให้อารมณ์ดีขึ้น นอกจากนี้ยังช่วยเรื่องความจำ ควบคุมความอยากอาหารคาร์โบไฮเดรต คุมการทำงานของกล้ามเนื้อ                             

วิตามินอี  เป็นสารต้านอนุมูลอิสระช่วยป้องกันความเครียดที่เกิดจากอนุมูลอิสระ ป้องกันการออกซิไดซ์ของกรดไขมันอิ่มตัวหลายตำแหน่ง

วิตามินบี  ช่วยการทำงานของระบบประสาท เผาผลาญอาหารคาร์โบไฮเดรตและไขมันเป็นพลังงาน ขาดวิตามินบีมีผลให้การทำงานของระบบประสาทผิดปกติ และเพิ่มความเครียดให้กับเซลล์ ก่อให้เกิดอาการซึมเศร้าและหงุดหงิด 

วิตามินซี ระหว่างที่ร่างกายมีความเครียดและเจ็บป่วย หมวกไตจะมีการใช้วิตามินซีมากขึ้น วิตามินซีมีบทบาทในการต้านอนุมูลอิสรต่างๆ ซึ่งพบมากในสมองมากกว่าบริเวณอื่นๆ 100 เท่า

แมกนีเซียมและสังกะสี ขณะที่ร่างกายมีความเครียด จะสูญเสียแมกนีเซียมและธาตุอื่นๆ ไปกับปัสสาวะมากกว่าปกติ เจ็บป่วยมีความ เครียดทั้งทางกายและใจ มักมีระดับแมกนีเซียมและสังกะสีในเลือดต่ำ 

อาหารฟังก์ชันที่นิยมใช้ลดระดับความเครียด

อาหารฟังก์ชัน (Functional food) เป็นผลิตภัณฑ์อาหารและเครื่องดื่มที่มีการเติมสารอาหารบางอย่างเข้าไป อาทิ สารสกัดจากธรรม ชาติที่ให้ประโยชน์นอกเหนือจากคุณค่าทางโภชนาการพื้นฐาน สารอาหารฟังก์ชันเหล่านั้นจะส่งผลดีต่อสุขภาพ และ/หรือ ลดความเสี่ยงจากการเป็นโรคต่างๆ อาหารฟังก์ชันที่นิยมใช้ลดระดับความเครียด

กรดไขมันโอเมกา 3 พบมากในไขมันปลา โดยเฉพาะ ปลาแซลมอน และปลาทูนา กรดไขมันชนิดนี้ช่วยเพิ่มระดับเซโรโทนิน และป้องกันการเกิดฮอร์โมนเครียด เช่น adrenaline และ cortisol

กิงโก้ หรือแปะก๊วยมีคุณสมบัติในการรักษาความผิดปกติในสมอง อาการหลงลืมหรือสมองเสื่อม โรคอัลไซม์เมอร์ และความผิดปกติอันเนื่องมาจากการไหลเวียนโลหิตผิดปกติและอื่นๆ นอกจากนี้ยังควบคุมการไหลเวียนของโลหิตและหลอดเลือด ช่วยให้ระบบไหลเวียนโลหิตเป็นปกติและช่วยส่งเสริมการไหลเวียนโลหิตไปเลี้ยงสมอง มือ และเท้า และยังมีสารประกอบที่มีหน้าที่เสมือนตัวจับอนุมูลอิสระด้วย

จินเซ็นโนไซด์ สารในกลุ่ม ซาโปนิน ส่งผลต่อสารสื่อประสาทเซโรโทนินที่เกี่ยวข้องกับการลดภาวะเครียดเรื้อรังในสมอง ส่งผลให้สมองทำงานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ

น้ำมันหอมระเหย จากสะระแหน่ ดอกเสาวรส กระเพรา และโหรพา

คำสำคัญ :
กลุ่มบทความ :
หมวดหมู่ :
แชร์ :
https://erp.mju.ac.th/acticleDetail.aspx?qid=343
ความคิดเห็นทั้งหมด (0)
ไม่มีข้อมูลตามเงื่อนไขที่ท่านกำหนด
รายการบทความการแลกเปลี่ยนเรียนรู้หมวดหมู่ : วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี
อ. มธุรส ชัยหาญ » การอบรมเชิงปฏิบัติติการ เรื่องเครือข่ายนักวิจัย เพื่อเตรียมความพร้อมเป็นศูนย์ประสานงานเครือข่ายการจับคู่ธุรกิจอาหารนวัตกรรม ภาคเหนือ
สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาได้อนุมัติให้กองอาหาร จัดทำโครงการศูนย์จับคู่ธุรกิจอาหารนวัตกรรม (Innovative Food Matching Center) เพื่อส่งเสริมให้ผลงานวิจัยด้านการแปรรูปมีความพร้อมสู่การผลิตเชิงพาณิชย...
นวัตกรรมอาหาร, กฎหมายอาหาร, อาหารใหม่, ประเภทอาหาร, อย.     บทความการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ทั่วไป   วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี
ผู้เขียน มธุรส ชัยหาญ  วันที่เขียน 1/3/2565 11:22:29  แก้ไขล่าสุดเมื่อ 27/5/2565 15:33:21   เปิดอ่าน 297  ครั้ง | แสดงความคิดเห็น 0  ครั้ง