การนำกล้วยไม้มาใช้ประโยชน์ในด้านสุขภาพและความงาม โดยเน้นองค์ประกอบทางเคมีและฤทธิ์ทางชีวภาพของกล้วยไม้บางชนิดที่พบในประเทศไทย ซึ่งกล้วยไม้เป็นพืชใบเลี้ยงเดี่ยวที่มีความสำคัญต่อเศรษฐกิจไทย มีความหลากหลายสูง และมีศักยภาพในการใช้ประโยชน์ทางยาและเครื่องสำอาง คุณสมบัติทางชีวภาพของกล้วยไม้บางชนิดมีฤทธิ์บำรุงร่างกาย บรรเทาอาการปวด ลดไข้ ต้านการอักเสบ และช่วยบรรเทาโรคต่าง ๆ เช่น โรคลมชัก ข้ออักเสบ และอาการปวดประจำเดือน มีสารสำคัญที่พบหลายชนิด เช่น สตีลบีนอยด์และฟลาโวนอยด์ มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ แอนโทไซยานินช่วยลดการทำลายเซลล์และชะลอความเสื่อมของร่างกาย อัลคาลอยด์ออกฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา โดยปัจจุบัน ผลกระทบจากอนุมูลอิสระส่งผลให้เกิดโรคหัวใจ หลอดเลือด เซลล์กลายพันธุ์ และปัญหาผิวพรรณ เช่น ฝ้า จุดด่างดำ และมะเร็งผิวหนัง ตัวอย่างกล้วยไม้ที่ใช้ประโยชน์ทางยา

“การประโยชน์ของกล้วยไม้ในผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพและความงาม” การนำกล้วยไม้มาใช้ประโยชน์ในด้านสุขภาพและความงาม โดยเน้นองค์ประกอบทางเคมีและฤทธิ์ทางชีวภาพของกล้วยไม้บางชนิดที่พบในประเทศไทย ซึ่งกล้วยไม้เป็นพืชใบเลี้ยงเดี่ยวที่มีความสำคัญต่อเศรษฐกิจไทย มีความหลากหลายสูง และมีศักยภาพในการใช้ประโยชน์ทางยาและเครื่องสำอาง คุณสมบัติทางชีวภาพของกล้วยไม้บางชนิดมีฤทธิ์บำรุงร่างกาย บรรเทาอาการปวด ลดไข้ ต้านการอักเสบ และช่วยบรรเทาโรคต่าง ๆ เช่น โรคลมชัก ข้ออักเสบ และอาการปวดประจำเดือน มีสารสำคัญที่พบหลายชนิด เช่น สตีลบีนอยด์และฟลาโวนอยด์ มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ แอนโทไซยานินช่วยลดการทำลายเซลล์และชะลอความเสื่อมของร่างกาย อัลคาลอยด์ออกฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา โดยปัจจุบัน ผลกระทบจากอนุมูลอิสระส่งผลให้เกิดโรคหัวใจ หลอดเลือด เซลล์กลายพันธุ์ และปัญหาผิวพรรณ เช่น ฝ้า จุดด่างดำ และมะเร็งผิวหนัง ตัวอย่างกล้วยไม้ที่ใช้ประโยชน์ทางยา ได้แก่ ว่านจูงนาง (Geodorum attenuatum) – ใช้ถอนพิษ ต้านอนุมูลอิสระ และต้านเอนไซม์ไทโรสิเนส เอื้องบุษราคัม (Eulophia flava) – มีฤทธิ์ทางชีวภาพหลายประการ ช้างผสมโขลง (Eulophia graminea) และ ว่านอึ่ง (Eulophia macrobulbon) – มีฤทธิ์ทางยา ผลการทดลองทางวิทยาศาสตร์ มีการทดสอบสารสกัดจากว่านจูงนาง พบว่ามีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระในระดับต่าง ๆ และสามารถนำไปใช้พัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพและความงามได้ โดยสรุป กล้วยไม้ไม่เพียงแต่มีความสวยงาม แต่ยังมีศักยภาพในการพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ที่ช่วยดูแลสุขภาพและผิวพรรณ ซึ่งอาจนำไปต่อยอดทางเภสัชกรรมและอุตสาหกรรมเครื่องสำอางในอนาคต “การพัฒนานวัตกรรมทางเครื่องสำอางจากสารสกัดกล้วยไม้ดินว่านจูงนาง” ใช้นวัตกรรมเครื่องสำอางระดับนาโน เน้นการพัฒนาและการใช้ นีโอโซม และสารสกัดจากกล้วยไม้ดินว่านจูงนางในผลิตภัณฑ์บำรุงผิว • การทดสอบคุณลักษณะทางกายภาพของระบบนำส่ง • การทดสอบประสิทธิภาพและความปลอดภัยของนวัตกรรมเครื่องสำอางจากสารสกัดกล้วยไม้ดินว่านจูงนาง • การประยุกต์ใช้สารสกัดกล้วยไม้ดินว่านจูงนางในเครื่องสำอาง (Workshop) การใช้ประโยชน์จากนาโนเทคโนโลยีในทางการแพทย์และเครื่องสำอาง ใช้เพิ่มประสิทธิภาพของสารสำคัญ เช่น ครีมกันแดด ครีมบำรุงผิว ช่วยให้สารออกฤทธิ์ซึมเข้าสู่ผิวได้ลึกขึ้นและออกฤทธิ์ได้นานขึ้น ทำให้ผลิตภัณฑ์มีเนื้อสัมผัสเบาและใช้งานง่าย Area of development ผลิตภัณฑ์นาโนที่มีการใช้ประโยชน์ • Consumer products • Sunscreen, antimicrobials, dressing, slow liberation of volatile compounds (perfumes, insect repellants) • Diagnostic equipment • Real time visualization of tumors, minimally invasive biopsies • Therapeutic agents • Skin treatments, cutaneous vaccines คุณสมบัติพิเศษของระบบนำส่งนาโนในทางเครื่องสำอาง (Encapsulation or carrier system) ใช้เพิ่มความคงสภาพของสารสำคัญ ที่บรรจุอยู่ภายในระบบนำส่ง เพิ่มการซึมผ่านผิวหนังของสารสคัญไปยังชั้นผิวหนังเป้าหมาย เพิ่มประสิทธิภาพของสารกันแดดบนผิวหนัง (เพิ่มพื้นที่ผิว) ช่วยให้สารออกฤทธิ์ซึมเข้าสู่ผิวได้ลึกขึ้นและออกฤทธิ์ได้นานขึ้น ทำให้ผลิตภัณฑ์มีเนื้อสัมผัสเบา ไม่เหนอะหนะ น่าใช้ ทำให้ผลิตภัณฑ์มีคุณสมบัติ long-lasting Liposomes (ลิโปโซม): เป็นถุงห่อหุ้มสารสำคัญที่ประกอบด้วยฟอสโฟลิพิด เหมาะสำหรับนำส่งสารที่ละลายน้ำและไขมัน ข้อดี: เพิ่มความคงตัวของสารสำคัญ, ปลอดภัย, ลดความเป็นพิษ ข้อจำกัด: มีอายุการเก็บรักษาสั้น ต้นทุนการผลิตสูง Niosomes (นีโอโซม): พัฒนาจากลิโปโซม มีเสถียรภาพสูงกว่าและต้นทุนถูกกว่า ใช้ในผลิตภัณฑ์ anti-aging cream, skin whitening, moisturizer, shampoo ขั้นตอนการพัฒนานวัตกรรมเครื่องสำอางจากสารสกัดกล้วยไม้ดินว่านจูงนาง เนื่องจากสารสกัดกล้วยไม้ดินว่านจูงนางมีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ต้านคอลลาจิเนส ต้านเอนไซม์ไทโรสิเนส (ช่วยให้ผิวกระจ่างใส) จึงพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์: Purifying & Antiaging Clay Mask เน้นการใช้นาโนเทคโนโลยีในอุตสาหกรรมเครื่องสำอาง โดยใช้นีโอโซมเป็นระบบนำส่งสาร และการนำสารสกัดกล้วยไม้ดินว่านจูงนางมาใช้ในผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพผิว ซึ่งช่วยเพิ่มคุณสมบัติด้านการต้านอนุมูลอิสระและชะลอวัย โดยการพัฒนาต่อไปคือการเพิ่มประสิทธิภาพของสารสกัดในผลิตภัณฑ์เครื่องสำอาง พัฒนาให้เข้ากับผลิตภัณฑ์ดูแลผิวประเภทอื่น เช่น เซรั่ม ครีมกันแดด โลชั่น ที่มา: สรุปการเข้าร่วมโครงการนวัตกรรมการใช้ประโยชน์จากกล้วยไม้ดินว่านจูงนางในเชิงสุขภาพและความงาม เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 20 กุมภาพันธ์ 2568 เวลา 09.00 -12.00 น. ณ ห้องปฏิบัติการเทคโนโลยีเภสัชกรรม ชั้น 3 อาคาร 5 คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ วิทยากร: ผศ.ดร.ภญ.สุนีย์ จันทร์สกาว และผศ.ดร.ภญ.วรพรรณ เมตะนันท์