การประเมินค่างาน เป็นวิธีการที่ใช้ในการกำหนดตำแหน่งและอัตราการจ่ายค่าตอบแทนสำหรับผู้ปฏิบัติงานในตำแหน่งต่างๆ ขององค์กร เป็นการเปรียบเทียบความสำคัญ ความยากและคุณภาพของงานในตำแหน่งต่างๆ

“การประเมินค่างานของบุคลากรสายสนับสนุนผู้ปฏิบัติงานในห้องปฎิบัติการ”

การกำหนดกรอบตำแหน่ง

      ในการกำหนดระดับตำแหน่งให้สูงขึ้น ตำแหน่งนั้นต้องมีหน้าที่และความรับผิดชอบ คุณภาพและความยุ่งยากของงานเพิ่มมากขึ้นภายใต้เงื่อนไขที่ว่า เป็นตำแหน่งที่กำหนดไว้ในมาตรฐานกำหนดตำแหน่ง ไม่มีการเพิ่มงบประมาณหมวดเงินเดือนและค่าจ้างประจำ ไม่มีผลทำให้อัตรากำลังเพิ่มขึ้น และต้องคำนึงถึงความมีประสิทธิภาพ ไม่ซับซ้อนและประหยัด ดังนั้นในการกำหนดตำแหน่งให้สูงขึ้น เช่น ชำนาญงาน ชำนาญงานพิเศษ ชำนาญการ ชำนาญการพิเศษ เชี่ยวชาญและเชี่ยวชาญพิเศษ หน่วยงานจะต้องมีการวิเคราะห์ภารกิจของหน่วยงาน และประเมินค่างาน เพื่อให้สามารถกำหนดกรอบตำแหน่งได้อย่างถูกต้อง เป็นธรรม และสอดคล้องกับภารกิจของหน่วยงาน

องค์ประกอบในการพิจารณากำหนดระดับตำแหน่งคือ  ลักษณะงานที่ต้องสอดคล้องกับมาตรฐานกำหนดตำแหน่ง ระดับความรับผิดชอบ และระดับความยากง่ายของงาน

ประเภทตำแหน่ง (ตามประกาศของ ก.พ.อ. พ.ศ. 2553)

• ประเภทผู้บริหาร มี 2 ระดับ คือ ผู้อำนวยกอง/เทียบเท่า และผู้อำนวยการสำนักงานอธิการบดี/วิทยาเขต
• ประเภทวิชาชีพเฉพาะหรือเชี่ยวชาญเฉพาะ มี 5 ระดับ ตามลำดับ คือ ปฏิบัติการ ชำนาญการ ชำนาญพิเศษ เชี่ยวชาญ เชี่ยวชาญพิเศษ (วุฒิบรรจุปริญญาตรี ขึ้นไป)
• ประเภททั่วไป มี 3 ระดับ ตามลำดับ คือ ปฏิบัติการ ชำนาญงาน ชำนาญงานพิเศษ (วุฒิบรรจุต่ำกว่าปริญญาตรี)

การประเมินค่างาน

     เป็นวิธีการที่ใช้ในการกำหนดตำแหน่งและอัตราการจ่ายค่าตอบแทนสำหรับผู้ปฏิบัติงานในตำแหน่งต่างๆ ขององค์กร เป็นการเปรียบเทียบความสำคัญ ความยากและคุณภาพของงานในตำแหน่งต่างๆ การประเมินค่างานนั้น จะต้องเข้าใจลักษณะงานที่ปฏิบัติ คำนึงถึงงานของตำแหน่งเท่านั้น มีมาตรฐาน ไม่มีอคติ วิเคราะห์งานและตีค่าของตำแหน่งงานอย่างเป็นธรรม และมีการตรวจสอบเพื่อความเที่ยงตรงและแม่นยำในการประมินค่างาน โดยองค์ประกอบพื้นฐานที่แสดงถึงหน้าที่ความรับผิดชอบ คุณภาพและความยุ่งยากของงาน 3 ด้าน ได้แก่

• ด้านความรู้และทักษะที่จำเป็นในงาน (Know-How) ความรู้ความชำนาญ การบริหารจัดการ การสื่อสารและปฏิสัมพันธ์
• ด้านความสามารถในการแก้ปัญหา (Problem solving) กรอบของอำนาจและอิสระในความคิด ความท้าทายในการคิดแก้ปัญหา
• ด้านความรับผิดชอบ (Accountability) อิสระในการปฏิบัติงาน ผลกระทบจากการปฏิบัติงาน

กระบวนการก่อนประเมินค่างาน  คือการวิเคราะห์งาน (Job analysis) ซึ่งจะประกอบด้วย

• การวิเคราะห์โครงสร้าง ภารกิจ ความสัมพันธ์ของตำแหน่ง เป็นการจัดแบ่งงานและภาระงานในหน่วยงาน ตามสายการบังคับบัญชาและ มีความสัมพันธ์ของตำแหน่งต่างๆ
• การวิคราะห์ลักษณะงาน หน้าที่ความรับผิดชอบ เป็นการวิเคราะห์กระบวนการทำงาน ขั้นตอนและวิธีปฏิบัติงานและลักษณะงานที่ปฏิบัติ
• การวิคราะห์คุณภาพและความยุ่งยากซับซ้อนของงาน ระดับความรับผิดชอบ ระดับการตัดสินใจ และระดับของผลกระทบ และระดับความเสี่ยง

องค์ประกอบในการประเมินค่างาน

• ระดับปฏิบัติการ: หน้าที่และความรับผิดชอบ ความยุ่งยากของงาน การกำกับตรวจสอบ และการตัดสินใจ
• ระดับหัวหน้าหน่วยงาน: หน้าที่และความรับผิดชอบ ความยุ่งยากของงาน การกำกับตรวจสอบ การตัดสินใจ และการบริหารจัดการ

**สิ่งที่ไม่นำมาพิจารณาในการประเมินค่างาน ได้แก่ ความอาวุโส ความขยัน ปริมาณงาน ประสิทธิภาพของผู้ปฏิบัติงาน วุฒิการศึกษาที่ไม่เกี่ยวข้อง และบุคลิกลักษณะบุคคล**

**แต่สิ่งที่เป็นหลักสำคัญของตำแหน่ง คือ ลักษณะหน้าที่ความรับผิดชอบ คุณภาพของงาน และความรู้ความสามารถที่ต้องการ**

สิ่งที่ต้องเตรียมในการประเมินค่างาน

• วิสัยทัศน์ พันธกิจ ยุทธศาสตร์ กลยุทธ์ขององค์กร
• หลักเกณฑ์การประเมินค่างาน
• มาตรฐานกำหนดตำแหน่ง
• ภาระงานของตำแหน่ง และแบบประเมินค่างาน

หลักเกณฑ์การประเมินค่างาน สำหรับตำแหน่งประเภทวิชาชีพเฉพาะหรือเชี่ยวชาญเฉพาะระดับชำนาญงาน ชำนาญงานพิเศษ ชำนาญการ และชำนาญการพิเศษ           (ประกาศ ก.พ.อ. พ.ศ. 2553)

องค์ประกอบหลักการประเมินงาน:

• หน้าที่ความรับผิดชอบ (30 คะแนน)
• ความยุ่งยากของงาน (30 คะแนน)
• การกำกับตรวจสอบ (20 คะแนน)
• การตัดสินใจ (20 คะแนน)
• รวมคะแนน 100 คะแนน

เกณฑ์การตัดสิน: ระดับชำนาญการ ต้องได้คะแนน 64 คะแนนขึ้นไป  และระดับชำนาญการพิเศษต้องได้คะแนน 84 คะแนนขึ้นไป

หลักเกณฑ์การประเมินค่างาน สำหรับตำแหน่งประเภทวิชาชีพเฉพาะหรือเชี่ยวชาญเฉพาะระดับเชี่ยวชาญและระดับเชี่ยวชาญพิเศษ (ประกาศ ก.พ.อ. พ.ศ. 2553)

องค์ประกอบหลักการประเมินงาน:

• ด้านความรู้และชำนาญงาน (40 คะแนน)
• ด้านการบริหารจัดการ (20 คะแนน)
• ด้านการติดต่อสื่อสารและปฏิสัมพันธ์ (20 คะแนน)
• ด้านกรอบแนวคิดในการแก้ปัญหา (40 คะแนน)
• ด้านอิสระในการคิด (20 คะแนน)
• ด้านความท้าทายในการแก้ปัญหา (20 คะแนน)
• ด้านการวิเคราะห์ข้อมูล (40 คะแนน)
• ด้านอิสระในการปฏิบัติงาน (20 คะแนน)
• ด้านผลผลกระทบจากการปฏิบัติงาน (40 คะแนน)
• ด้านลักษณะงานที่ปฏิบัติของตำแหน่ง (40 คะแนน)
• รวมคะแนน 300 คะแนน

 เกณฑ์การตัดสิน: ระดับเชี่ยวชาญ ต้องได้คะแนน 170 คะแนนขึ้นไป และระดับชำนาญการพิเศษ ต้องได้คะแนน 235 คะแนนขึ้นไป

การเขียนภาระงานของตำแหน่ง  

     ลำดับแรกจะต้องกำหนดงานที่รับผิดชอบของตำแหน่ง จากนั้นนำมาจัดกลุ่มและเรียงลำดับความสำคัญ และกำหนดผลลัพธ์ที่ต้องการ ตัวชี้วัดและค่าเป้าหมาย โดยมีการใช้ Key word ที่เหมาะสม และใช้คำกริยาให้ถูกต้องเพื่อเป็นการเพิ่มความสำคัญหรือเพิ่มความแตกต่างของลักษณะงานในตำแหน่งเดิมปัจจุบันและภาระงานในตำแหน่งใหม่