โครงการบริการวิชาการผ่านการจัดอบรมเชิงปฏิบัติการออนไลน์ เรื่อง การพัฒนางานประจำสู่งานวิจัย (R2R) รุ่นที่ 5 วันที่ 17 มิถุนายน 2569 จัดโดยคณะเทคโนโลยีการเกษตร สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง

หลักคิดสำคัญของ R2R

R2R (Routine to Research) คือ การนำกระบวนการวิจัยมาประยุกต์ใช้ในการพัฒนางานประจำ เพื่อแก้ไขปัญหา ปรับปรุงกระบวนการทำงาน และยกระดับประสิทธิภาพการปฏิบัติงานให้ดียิ่งขึ้น โดยมุ่งเน้นให้เกิดผลลัพธ์ที่สามารถนำไปใช้ได้จริงในหน่วยงาน มากกว่าการผลิตผลงานวิจัยเพื่อการตีพิมพ์เพียงอย่างเดียว

หัวใจสำคัญของ R2R คือ “การเปลี่ยนปัญหาหรือเสียงบ่นจากการทำงานประจำให้กลายเป็นโจทย์วิจัย” เพื่อค้นหาวิธีการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นระบบและสามารถพิสูจน์ผลลัพธ์ได้อย่างน่าเชื่อถือ

แนวทางการค้นหาโจทย์วิจัยจากงานประจำ

การกำหนดหัวข้อวิจัย R2R ควรเริ่มต้นจากปัญหาที่เกิดขึ้นจริงในการปฏิบัติงาน ไม่ใช่การนำหัวข้อวิจัยของผู้อื่นมาศึกษาโดยไม่ได้เชื่อมโยงกับปัญหาของหน่วยงานตนเอง

แหล่งที่มาของโจทย์วิจัยสามารถได้จาก

1. ปัญหา อุปสรรค หรือความต้องการพัฒนางานของตนเอง
2. ผลการดำเนินงานที่ผ่านมา
3. ขั้นตอน กระบวนการ หรือเอกสารที่เกี่ยวข้องกับงาน
4. ข้อเสนอแนะและความต้องการของผู้รับบริการหรือผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholders)
5. เสียงสะท้อนหรือข้อร้องเรียนจากผู้ปฏิบัติงานและผู้บริหาร

เมื่อได้โจทย์แล้ว จึงศึกษาข้อมูลเพิ่มเติม ทบทวนวรรณกรรม และค้นหางานวิจัยที่เกี่ยวข้อง เพื่อกำหนดแนวคิด ทฤษฎี และวิธีการวิจัยที่เหมาะสม

กระบวนการดำเนินงาน R2R

การดำเนินงาน R2R ควรเริ่มจากการจัดทำข้อเสนอโครงการแบบย่อ (One Sheet Proposal) เพื่อวิเคราะห์ปัญหาและกำหนดแนวทางการศึกษาอย่างชัดเจนก่อนดำเนินการ

การวิจัยควรตอบคำถามสำคัญ ได้แก่

• ปัญหาที่พบคืออะไร
• สาเหตุของปัญหาเกิดจากอะไร
• จะใช้แนวคิดหรือทฤษฎีใดในการแก้ไขปัญหา
• วิธีการที่เลือกใช้มีความเหมาะสมและน่าเชื่อถือหรือไม่
• ผลลัพธ์ที่ได้สามารถแก้ไขปัญหาได้จริงหรือไม่

ทั้งนี้ ผู้บังคับบัญชาหรือผู้บริหารควรมีส่วนร่วมในฐานะที่ปรึกษา เพื่อให้มั่นใจว่าผลการวิจัยสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้จริงในหน่วยงาน

R2R กับการสร้างนวัตกรรมการให้บริการ

นวัตกรรมการให้บริการไม่ได้หมายถึงการสร้างสิ่งประดิษฐ์ใหม่เสมอไป แต่สามารถเป็นการพัฒนาวิธีการ ขั้นตอน หรือกระบวนการทำงานให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น สะดวกขึ้น รวดเร็วขึ้น และลดข้อผิดพลาดในการปฏิบัติงาน

การนำแนวคิดหรือวิธีปฏิบัติที่ดีจากหน่วยงานอื่นมาประยุกต์ใช้ให้เหมาะสมกับบริบทของตนเอง ถือเป็นการสร้างนวัตกรรมได้เช่นกัน โดยต้องมีการอ้างอิงแหล่งที่มาที่ชัดเจน

บทบาทของบุคลากรสายสนับสนุนในการพัฒนางาน

บุคลากรสายสนับสนุนในยุคปัจจุบันไม่ได้มีบทบาทเพียงการปฏิบัติงานตามคำสั่งเท่านั้น แต่ต้องสามารถ

• วิเคราะห์และสังเคราะห์ข้อมูล
• ค้นหาสาเหตุของปัญหา
• เสนอแนวทางการพัฒนางาน
• จัดการองค์ความรู้ในองค์กร
• สร้างนวัตกรรมเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน
• สนับสนุนการตัดสินใจของผู้บริหารด้วยข้อมูลเชิงประจักษ์

การพัฒนาศักยภาพดังกล่าวจะช่วยให้องค์กรก้าวสู่การเป็นองค์กรสมรรถนะสูง (High Performance Organization)

ความสำคัญของคู่มือปฏิบัติงาน

คู่มือปฏิบัติงานที่มีคุณภาพควรประกอบด้วย

1. ขั้นตอนการปฏิบัติงานที่ชัดเจน
2. แนวทางการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า
3. ประสบการณ์จากการปฏิบัติงานจริง
4. ข้อควรระวังและข้อเสนอแนะในการดำเนินงาน

การบันทึกประสบการณ์และแนวทางแก้ไขปัญหาไว้ในคู่มือปฏิบัติงาน จะช่วยถ่ายทอดองค์ความรู้และลดความเสี่ยงจากการสูญเสียองค์ความรู้เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงบุคลากร

ปัจจัยแห่งความสำเร็จของการทำ R2R

1. เริ่มต้นจากปัญหาจริงในงานประจำ
2. กำหนดโจทย์วิจัยให้ชัดเจนและสอดคล้องกับภารกิจงาน
3. ใช้กระบวนการวิจัยอย่างเป็นระบบ
4. มีผู้บังคับบัญชาหรือผู้บริหารให้การสนับสนุน
5. สามารถนำผลลัพธ์ไปใช้ประโยชน์ได้จริง
6. มุ่งเน้นการพัฒนางานและการบริการให้ดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง

สรุป

R2R เป็นเครื่องมือสำคัญในการพัฒนางานประจำให้เกิดคุณค่าและประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น โดยเริ่มจากการค้นหาปัญหาที่แท้จริงจากการปฏิบัติงาน วิเคราะห์สาเหตุอย่างเป็นระบบ และนำกระบวนการวิจัยมาใช้ในการพัฒนาแนวทางแก้ไขที่เหมาะสม ผลลัพธ์ที่ได้ไม่เพียงช่วยยกระดับคุณภาพการทำงานของบุคลากรเท่านั้น แต่ยังส่งเสริมการสร้างนวัตกรรม การจัดการองค์ความรู้ และการพัฒนาองค์กรสู่ความเป็นเลิศอย่างยั่งยืนอีกด้วย