เนื้อหานี้เป็นการเสนอแนวทางและ เทคนิคการเตรียมต้นฉบับบทความวิจัย เพื่อให้ได้รับการตอบรับจากบรรณาธิการวารสารวิชาการระดับนานาชาติ โดยเน้นย้ำความสำคัญของการเลือก วารสารเป้าหมายที่เหมาะสม กับขอบเขตงานวิจัย รวมถึงการศึกษารายละเอียดด้านรูปแบบและมาตรฐานจริยธรรม เนื้อหาครอบคลุมถึง ขั้นตอนการส่งบทความ ตั้งแต่การเตรียมความพร้อมไปจนถึงการสื่อสารกับผู้ประเมิน พร้อมทั้งระบุสาเหตุหลักที่ทำให้บทความถูกปฏิเสธ เช่น การขาดความแปลกใหม่ ของเนื้อหา คุณภาพของรูปภาพประกอบที่ไม่ดีพอ หรือการอภิปรายผลที่ไม่ลึกซึ้ง นอกจากนี้ยังยกตัวอย่างวารสารและ การจัดลำดับในฐานข้อมูล Scopus เพื่อช่วยให้นักศึกษาและนักวิจัยเข้าใจเกณฑ์การคัดเลือกในมุมมองของบรรณาธิการอย่างเป็นระบบ การสัมมนานี้จึงเป็นเครื่องมือสำคัญในการ เพิ่มโอกาสการตีพิมพ์ ผลงานวิชาการให้ประสบความสำเร็จในระดับสากล

สรุปเนื้อหา เรื่อง การตรวจสอบ การเลือกวารสาร และการเตรียมต้นฉบับบทความ เพื่อตีพิมพ์ผลงานในวารสารระดับชาติและนานาชาติ ดังนี้

"เทคนิคการเตรียมต้นฉบับบทความให้ตรงใจ บรรณาธิการวารสาร"
(โดย รองศาสตราจารย์ ดร.พงษ์พิชิต จันทร์นุ้ย, คณบดีบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ และหัวหน้าบรรณาธิการ Trends in Sciences)

1. สาเหตุสำคัญของการถูกปฏิเสธบทความทันที (Desk Rejection)

บรรณาธิการมักจะคัดกรองและปฏิเสธบทความตั้งแต่ขั้นตอนแรกด้วยเหตุผลหลัก ๆ ดังนี้:

• อยู่นอกเหนือขอบเขต (Out of Scope) ของวารสาร
• งานวิจัยขาดความแปลกใหม่ (Lack of originality) ไม่ได้ให้องค์ความรู้หรือข้อมูลเชิงลึกใหม่ ๆ หรือเป็นบทความที่มีหัวข้อและชื่อเรื่องซ้ำซ้อนกับงานวิจัยที่มีอยู่แล้ว
• ระเบียบวิธีวิจัยและผลการศึกษาอ่อนเกินไป เช่น วิธีการวิจัยไม่มีน้ำหนักพอ, ข้อมูลจำกัดอยู่เฉพาะในท้องถิ่น (Mostly local), ภาพประกอบหรือกราฟิกไม่มีคุณภาพ และคำอธิบายตารางหรือรูปภาพไม่ดี
• การทบทวนวรรณกรรมไม่ดี เช่น การรีวิววรรณกรรมไม่เพียงพอทำให้มองไม่เห็นช่องว่างของงานวิจัย (Research gap) หรือใช้แหล่งอ้างอิงที่ล้าสมัย
• พฤติกรรมที่ไม่ถูกต้องตามจริยธรรม เช่น "Salami Article" ซึ่งเป็นการจงใจแบ่งซอยงานวิจัยชิ้นเดียวออกเป็นบทความย่อย ๆ หลายบทเพื่อหวังเพิ่มจำนวนผลงานตีพิมพ์ หรือพยายามส่งบทความเดียวกันไปยังหลายวารสารพร้อมกัน

2. สิ่งที่ต้องเตรียมตัว "ก่อน" เริ่มเขียนบทความ

• เลือกวารสารเป้าหมายให้ชัดเจน โดยเลือกวารสารที่มีขอบเขต (Scope) ตรงกับงานวิจัยของเรา
• ศึกษาคู่มือกติกาของวารสารอย่างละเอียด ทั้งเรื่องนโยบาย (Policy), ค่าความนิยมอย่าง Impact Factor หรือ CiteScores และคู่มือการเขียน
• วิเคราะห์บทความตัวอย่าง ศึกษาโครงสร้างวิธีการเขียนในแต่ละส่วน (Section) จำนวนหน้า และคุณภาพของรูปภาพหรือตารางที่พิมพ์เผยแพร่ในวารสารนั้น
• กำหนดหัวข้อและระเบียบวิธีวิจัย หัวข้อต้องชัดเจน ทันสมัย ใช้วิธีวิจัยที่เป็นมาตรฐานและสามารถทำซ้ำได้ รวมถึงต้องได้รับหนังสือรับรองจริยธรรมการวิจัย (Ethics approval) หากมีการทดลองในมนุษย์หรือสัตว์

3. โครงสร้างบทความวิจัยมาตรฐาน (IMRaD)

• Introduction (บทนำ): เป็นการปูพื้นฐานเรื่อง เริ่มเขียนจากเรื่องกว้าง ๆ ไปหาประเด็นที่แคบลง อ้างอิงงานวิจัยที่ทันสมัย ชี้ให้เห็นปัญหาหรือช่องว่างทางวิชาการ (Research Gap) และระบุวัตถุประสงค์ของงานวิจัย
• Methods (ระเบียบวิธีวิจัย): ต้องระบุรายละเอียดของกระบวนการ วัสดุอุปกรณ์ และขั้นตอนการออกแบบการทดลองอย่างชัดเจน เพื่อให้ผู้อื่นสามารถตรวจสอบความถูกต้องและนำไปปฏิบัติซ้ำได้
• Results (ผลการศึกษา): นำเสนอข้อมูลผลลัพธ์สำคัญอย่างเป็นลำดับขั้นตอน โดยใช้ตาราง กราฟ หรือรูปภาพประกอบให้เข้าใจง่าย
• Discussion (การอภิปรายผล): ไม่ใช่เพียงแค่การรายงานว่าผลคืออะไร แต่ต้องตีความว่าผลลัพธ์เหล่านั้นหมายถึงอะไร มีการเชื่อมโยง เปรียบเทียบ และอธิบายความสอดคล้องหรือความขัดแย้งกับงานวิจัยก่อนหน้า โดยใช้หลักการทางวิทยาศาสตร์มารองรับ และต้องไม่มีการใส่ความคิดเห็นส่วนตัวที่ไม่มีหลักฐานหรือการอ้างอิงสนับสนุน
• Conclusion (สรุปผล): ต้องกล่าวทบทวนวัตถุประสงค์หรือโจทย์วิจัยสั้น ๆ (ด้วยถ้อยคำที่ต่างจากบทนำ) สรุปผลลัพธ์ที่สำคัญ ตอบคำถามวิจัยให้ครบถ้วน อภิปรายถึงคุณค่าและการนำไปใช้ประโยชน์ รวมถึงชี้แจงข้อจำกัดและข้อเสนอแนะสำหรับการวิจัยในอนาคต

4. เทคนิคย่อยเพิ่มเติมเพื่อเพิ่มโอกาสการตีพิมพ์

• การตั้งชื่อเรื่อง (Title): ต้องสั้น กระชับ ชัดเจน สะท้อนขอบเขตงานวิจัย และใส่คำสำคัญ (Keywords) ลงไป โดยหลีกเลี่ยงการใช้คำย่อและรูปแบบประโยคที่เป็น Passive voice ซึ่งโครงสร้างชื่อเรื่องที่ดีมักประกอบด้วย: [Action/Focus] of [Independent Variable] on [Dependent Variable] in [Context/Population] using [Method/Approach]
• การเขียนบทคัดย่อ (Abstract): ต้องบอกวัตถุประสงค์ วิธีการ ผลการค้นพบที่สำคัญ และความสำคัญของงานวิจัยได้จบในตัวเอง หลีกเลี่ยงศัพท์เฉพาะทางที่เข้าใจยาก คำย่อ หรือการใส่เอกสารอ้างอิง และใช้ Past tense ในการเขียนอธิบายส่วนวิธีการและผลการศึกษา
• การตรวจสอบในส่วนอื่น ๆ (Final Checks): ต้องตรวจสอบการเขียนกิตติกรรมประกาศ (Acknowledgments), การแจกแจงหน้าที่รับผิดชอบของผู้เขียนทุกคนตามมาตรฐาน CRediT statement, รูปแบบบรรณานุกรม (References) และการระบุผลประโยชน์ทับซ้อน (Conflict of interest) ให้ครบถ้วน

"Designing Graphical Abstract for Publication"
(โดย รองศาสตราจารย์ ดร.ธีระพงษ์ พวงมะลิ, สาขาวิชาฟิสิกส์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น)

1. ความสำคัญของรูปภาพในงานเขียนทางวิทยาศาสตร์

• รูปภาพคือ สิ่งแรก ๆ (อันดับที่ 2 หรือ 3) ที่ผู้อ่านจะเปิดดูในรายงานวิจัย
• เป็นวิธีการสื่อสารและแสดงข้อมูลการค้นพบของงานวิจัยที่ มีประสิทธิภาพสูงสุดและเข้าใจได้รวดเร็วที่สุด
• รูปภาพประกอบที่ดี (Figure) จะต้องมี แผนภาพ (Schematics) ที่ช่วยอธิบายแนวคิดที่ซับซ้อน, ข้อมูลหลักฐานการค้นพบ (Data) และคำอธิบายใต้ภาพ (Figure Caption) โดยประโยคแรกของคำอธิบายควรสรุปความหมายของรูปภาพนั้นได้ทั้งหมด

2. ขั้นตอนการออกแบบรูปภาพประกอบ (Composing a Figure)

• คำนึงถึงกลุ่มผู้อ่านเป็นหลัก และศึกษาแนวทางการจัดวางสไตล์รูปภาพของวารสารที่ต้องการจะส่งบทความไปตีพิมพ์
• กระบวนการออกแบบ 3 ขั้นตอนหลัก:
1. กำหนดเป้าหมาย: กำหนดสิ่งที่เราต้องการจะสื่อสารผ่านภาพนั้นให้ชัดเจน (เช่น วิธีการทำงาน, ขั้นตอนการทดลอง หรือหลักการทำงานหลัก)
2. ร่างภาพคร่าว ๆ (Sketch): วาดภาพร่างด้วยมือเพื่อวางโครงสร้าง
3. สร้างภาพด้วยซอฟต์แวร์: นำภาพร่างมาจัดทำขึ้นจริงในโปรแกรมกราฟิกแบบ Vector

3. เทคนิคการจัดการรูปภาพและข้อมูลให้สวยงามและเป็นมืออาชีพ

• การใช้ฟอนต์: แนะนำให้ใช้ฟอนต์ตระกูล Sans-serif (เช่น Arial หรือ Helvetica) เสนอในรูปภาพเสมอเพื่อความสะอาดตาและอ่านง่าย
• การระบุชุดข้อมูล: หลีกเลี่ยงการจำแนกข้อมูลด้วย "สี" เพียงอย่างเดียว เพราะสีอาจเพี้ยนได้เมื่อแสดงผลผ่านหน้าจอหรือเครื่องพิมพ์ที่ต่างกัน แนะนำให้ใช้ตัวอักษร (a, b, c) ตัวเลข (i, ii, iii) หรือใช้สัญลักษณ์รูปทรงที่ต่างกัน (เช่น ○, ●, □, ■) และมีป้ายกำกับ (Label) สั้น ๆ ไว้ข้างกราฟ
• ข้อกำหนดของไฟล์ภาพ: แนะนำให้เซฟไฟล์ภาพเป็นรูปแบบ Vector (เช่น PDF, SVG, EPS) เพื่อรักษาความละเอียดเมื่อขยายขนาด หากเขียนบทความด้วย MS Word ให้เลือกใช้ไฟล์รูปแบบ .PNG เป็นหลัก

4. การจัดทำบทคัดย่อเชิงภาพ (Graphical Abstract)

• คำนิยาม: คือภาพเดี่ยวแผงเดียว (Single-panel image) ที่ทำหน้าที่สรุปใจความสำคัญของงานวิจัยทั้งหมด เพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจได้ทันทีและตัดสินใจว่าจะอ่านเนื้อหาฉบับเต็มต่อหรือไม่ โดยภาพจะต้องเข้าใจได้ด้วยตัวเอง (Self-explanatory) เรียบง่าย ไม่ซับซ้อน และใช้ตัวหนังสือน้อยที่สุด
• กฎเหล็ก 4 ข้อในการออกแบบ:
1. Layout (การจัดวาง): ไหลลื่นและนำสายตา หากเป็นข้อมูลขั้นตอนให้ใช้ทิศทางเดียว (Unidirectional) หากเป็นกระบวนการให้ใช้รูปแบบวงกลม (Cyclical)
2. Color & Contrast (สีและความต่าง): เลือกสีหลักเพียงหนึ่งสี และมีสีเน้น (Accent color) เพื่อไฮไลต์จุดสำคัญ โดยตรวจสอบว่าภาพยังคงมองแยกแยะได้ชัดเจนเมื่อเปลี่ยนเป็นสีขาวดำ (Grayscale)
3. Arrows & Labels (ลูกศรและป้ายกำกับ): ใส่แต่พอดี จัดลำดับลูกศรให้มีเส้นทางหลักและเส้นทางย่อยชัดเจนเหมือนทางหลวง
4. Alignment (การจัดแนว): จัดวางตำแหน่งองค์ประกอบที่คล้ายกันให้ตรงกัน เพื่อให้อ่านและเปรียบเทียบข้อมูลได้ง่ายขึ้น
• ข้อผิดพลาด 5 ประการที่ควรหลีกเลี่ยง: 1) ใช้พื้นหลังที่มีลวดลายหรือคอนทราสต์ต่ำ, 2) มีองค์ประกอบหรือลูกศรทับซ้อนกัน, 3) ใช้สีมากเกินไป (ควรจำกัดที่ 2-3 สีเท่านั้น), 4) ใช้เอฟเฟกต์เงา (Drop shadows) และอักษรศิลป์ (Word art), 5) ใส่องค์ประกอบที่ไม่จำเป็นและทำให้ภาพดูแน่นเกินไป

5. การใช้ AI ในการสร้างภาพประกอบทางวิทยาศาสตร์และการประกาศตัวตน (Disclosure)

• เราสามารถเขียนคำสั่ง (Prompt) เพื่อให้ Generative AI ช่วยสร้างภาพประกอบทางวิทยาศาสตร์ที่สมจริงและมีสไตล์เหมือนภาพประกอบในตำราเรียนเพื่อใส่ในบทความได้
• กฎนโยบายของสำนักพิมพ์ (เช่น ACS): หากใช้รูปภาพที่สร้างหรือปรับแต่งด้วย Generative AI จะต้องเปิดเผยข้อมูลและระบุชื่อรวมถึงเวอร์ชันของเครื่องมือ AI ที่ใช้อย่างโปร่งใสไว้ในส่วนกิตติกรรมประกาศ (Acknowledgments) หรือบันทึกย่อสั้น ๆ ในคำอธิบายใต้ภาพ (Figure Caption) เสมอ
• ข้อห้ามสำคัญ: ห้ามใช้รูปภาพที่สร้างจาก AI ในส่วนภาพสารบัญ (Table of Contents - ToC Graphic) เนื่องจากพื้นที่ดังกล่าวไม่มีส่วนอธิบายแคปชันอยู่ข้างรูปภาพเพื่อระบุความโปร่งใสในการใช้ AI ได้อย่างชัดเจน

"Choosing the Right Journals for Publications 2026 (Journal & Database)" 
(โดย คุณโกสินธุ์ ศิริรักษ์ (Kosin Sirirak) บรรณาธิการบริหาร (Managing Editor) วารสาร Trends in Sciences ของมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์)

1. ขอบเขตเนื้อหาและหัวข้อหลักในการบรรยาย

• การจำแนกประเภทวารสารและฐานข้อมูล: ครอบคลุมทั้งวารสารระดับชาติและฐานข้อมูลระดับชาติ (TCI) และวารสารระดับนานาชาติและฐานข้อมูลระดับนานาชาติ (Scopus, Web of Science: WoS) ตามประกาศ กพอ. พ.ศ. 2568
• การทำความเข้าใจค่าดัชนีชี้วัด (Metrics): เรียนรู้วิธีการดูค่าควอไทล์ (Quartile), SJR, CiteScore, Journal Impact Factor (JIF) และ Journal Citation Indicator (JCI) เพื่อประเมินคุณภาพของวารสาร
• เครื่องมือและการเลือกวารสาร: แนะนำเครื่องมือค้นหาวารสารที่เหมาะสม (Journal finder, Journal suggester) รวมถึงหลักการเลือกวารสารและเตรียมรายชื่อวารสารเป้าหมาย

2. ฐานข้อมูลและเว็บไซต์สำคัญในการตรวจสอบสถานะวารสาร

• Scopus: การสืบค้นผ่านหน้าเว็บไซต์ Scopus (Sources) เพื่อตรวจสอบรายละเอียดที่จำเป็น ได้แก่ สาขาของวารสาร (Subject Areas), ประเภทของเอกสาร (Document Type) และช่วงปีที่วารสารอยู่ในฐานข้อมูล (Coverage Years)
• Scimago Journal & Country Rank (SJR): ใช้สำหรับค้นหาชื่อวารสารเพื่อเช็คค่าคะแนน SJR, ค่า H-Index, ระดับควอไทล์ (Quartile) และข้อมูลเชิงลึกด้านอื่น ๆ (ตัวอย่างเช่น วารสาร Trends in Sciences ของ ม.วลัยลักษณ์ มีค่า SJR 2025 อยู่ที่ 0.273 จัดอยู่ในกลุ่ม Q2 และมี H-Index อยู่ที่ 28)
• Web of Science (WoS) / ISI: การสืบค้นข้อมูลวารสารบนฐานข้อมูลของ Clarivate ผ่านทาง Master Journal List เพื่อยืนยันว่าวารสารอยู่ในฐานข้อมูลสากลและตรวจสอบค่า JIF

3. กลยุทธ์การเลือกและตั้งเป้าหมายวารสาร (Journal Selection Strategies)

• จำนวนวารสารเป้าหมาย: แนะนำให้เลือกและจัดทำรายชื่อวารสารเป้าหมายสำรองไว้ 3-5 วารสารต่อหนึ่งต้นฉบับบทความ (Manuscript) เสมอ
• แนวทางการค้นหาและคัดเลือก:
• มองหาวารสารเฉพาะทางในสาขา (Specialized journals) โดยเฉพาะในภูมิภาคที่มีการแข่งขันเฉพาะกลุ่ม เช่น เอเชีย หรืออเมริกาใต้
• สร้างรายชื่อวารสารที่เป็นไปได้โดยพิจารณาจาก คำสำคัญ (Keywords) และเอกสารอ้างอิง (References) ของงานวิจัยเราเอง
• พิจารณาวารสารสหสาขาวิชา (Multidisciplinary journals) ที่มีจำนวนการตีพิมพ์สูงและมีเปอร์เซ็นต์ไทล์ (Percentile) ที่ดี เช่น Scientific Reports (Percentile 87), PLoS ONE (Percentile 83) หรือ Heliyon (Percentile สูงสุดอยู่ที่ 89%)
• ตรวจสอบความเร็วของกระบวนการทำงานของวารสาร (Time for submit to publish) นับตั้งแต่วันที่ได้รับบทความ (Received), การแก้ไข (Revised) ไปจนถึงการตอบรับเพื่อตีพิมพ์ (Accepted) ในฉบับปัจจุบัน
• ระดับคุณภาพที่เหมาะสม: ประเมินศักยภาพของงานตนเองเพื่อเลือกระดับที่เหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นกลุ่ม Quartile 1 (Q1), กลุ่ม Top 10 percentile หรือกลุ่มวารสารควอไทล์ระดับล่างลงมา (Q3, Q4) รวมถึงวารสารใหม่ที่เพิ่งได้รับการบรรจุเข้าฐานข้อมูลระดับสากล

4. ค่าธรรมเนียมการตีพิมพ์ (Article Processing Charges - APC) และทางเลือก Open Access

• วารสารในฐานข้อมูล TCI: มีอัตราค่าบริการที่หลากหลาย ตั้งแต่หลักพันไปจนถึงหลักหมื่นบาท (เช่น 2,000 บาท, 11,000 บาท ไปจนถึง 20,000 บาท) โดยส่วนใหญ่ (ประมาณ 65% หรือ 276 วารสารจากทั้งหมดที่มีข้อมูลค่า APC) จะมีค่าธรรมเนียมต่ำกว่า 5,000 บาท
• วารสารนานาชาติ (Open Access): วารสารจากสำนักพิมพ์รายใหญ่ เช่น MDPI (เช่น วารสาร Healthcare หรือ Medical Sciences) หรือ Elsevier มักมีทางเลือก Open Access ซึ่งช่วยให้ผู้อ่านเข้าถึงบทความวิจัยได้ฟรี แต่ผู้เขียนอาจต้องจ่ายค่า APC โดยบางวารสารจะมีเครื่องมือช่วยกรองหาทางเลือกที่ไม่มีค่าใช้จ่ายในการตีพิมพ์ (No publishing charge) ควบคู่ไปด้วย
• บริการการตีพิมพ์แบบด่วน (Accelerated Publication): บางสำนักพิมพ์อย่าง Taylor & Francis เสนอตัวเลือกระยะเวลาพิจารณาพิเศษ เช่น ส่งตีพิมพ์ด่วนภายใน 3-5 สัปดาห์ (มีค่าใช้จ่ายสูง เช่น ประมาณ $7,000) เทียบกับการพิจารณาแบบปกติที่ใช้เวลา 7-9 สัปดาห์ (ค่าใช้จ่ายประมาณ $3,900)

5. การตรวจสอบความเคลื่อนไหวล่าสุดของฐานข้อมูล

• วารสารใหม่ในระบบ: ควรติดตามและตรวจสอบรายชื่อวารสารที่เพิ่งได้รับการบรรจุหรือเตรียมเข้าฐานข้อมูลเป็นครั้งแรก เช่น รายชื่อ First time Journal Citation Reports inclusion list 2026 จาก Clarivate
• ความปลอดภัยก่อนส่งตีพิมพ์: ต้องตรวจสอบรายชื่อวารสารที่อยู่ระหว่างการประเมินเพื่อเข้าสู่ Scopus (Accepted titles in process) และระวังวารสารที่ถูกคัดออกหรือหยุดการประเมินค่าในฐานข้อมูล (Discontinued titles) เพื่อป้องกันการตีพิมพ์ในวารสารที่อาจหลุดจากฐานข้อมูลในอนาคต