คุณลักษณะความเป็นผู้ประกอบการและความสามารถในการควบคุมชะตาชีวิตที่ส่งผลต่อความสำเร็จในการดำเนินธุรกิจเกษตรในจังหวัดเชียงใหม่และลำพูน

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างคุณลักษณะความเป็นผู้ประกอบการ (Entrepreneurial Orientation: EO) ความสามารถในการควบคุมชะตาชีวิต (Locus of Control: LOC) และฐานทรัพยากรในการดําเนินงาน (Resource-Based View: RBV) ที่ส่งผลต่อความสําเร็จในการดําเนินธุรกิจของผู้ประกอบการเกษตรในจังหวัดเชียงใหม่และลําพูน โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงปริมาณ เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามจากผู้ประกอบการเกษตรจํานวน 400 คน ซึ่งได้มาจากการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการถดถอยพหุคูณผ่านโปรแกรม Jamovi

ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า คุณลักษณะความเป็นผู้ประกอบการ อย่างน้อยหนึ่งด้าน ได้แก่ ความคิดสร้างสรรค์ ความกล้าเสี่ยง ความกระตือรือร้น ความก้าวร้าวในการแข่งขัน และความเป็นอิสระ มีผลอย่างมีนัยสําคัญต่อความสําเร็จของธุรกิจเกษตร (ยอมรับสมมติฐานที่ 1) อย่างไรก็ตาม ผลการวิเคราะห์ยังสะท้อนให้เห็นว่านวัตกรรม (Innovativeness) อาจมีผลกระทบเชิงลบต่อความสําเร็จในบางกรณี ซึ่งแตกต่างจากสมมติฐานดั้งเดิมและชี้ให้เห็นความจําเป็นในการพิจารณาบริบทเฉพาะของเกษตรกรไทย

ในส่วนของ ฐานทรัพยากร (RBV) พบว่าทรัพยากรที่สําคัญ ได้แก่ ทุนทางการเงิน ทรัพยากรมนุษย์ สินทรัพย์ถาวร และทุนทางสังคม มีอิทธิพลต่อความสําเร็จทางธุรกิจ โดยเฉพาะทุนทางการเงินและสินทรัพย์ถาวรที่มีผลเชิงบวกสูงสุด (ยอมรับสมมติฐานที่ 2)

นอกจากนี้ การศึกษา Locus of Control พบว่า ผู้ประกอบการที่มีแนวโน้ม Internal LOC (เชื่อว่าความสําเร็จขึ้นอยู่กับความพยายามของตนเอง) มีความสัมพันธ์เชิงบวกต่อความสําเร็จของธุรกิจ ในทางตรงข้าม การพึ่งพา xternal LOC (เชื่อว่าความสําเร็จขึ้นอยู่กับโชคหรือปัจจัยภายนอก) ส่งผลเชิงลบ (ยอมรับสมมติฐานที่ 3) อย่างไรก็ตาม ผู้ประกอบการเกษตรจํานวนมากยังคงแสดงพฤติกรรมแบบผสมผสานระหว่าง Internal และ External LOC เพื่อสร้างความยืดหยุ่นต่อความไม่แน่นอนในภาคเกษตรกรรมไทย

โดยสรุป การวิจัยนี้สะท้อนว่าความสําเร็จทางธุรกิจของผู้ประกอบการเกษตรในเชียงใหม่และลําพูน ไม่ได้ขึ้นอยู่กับเพียงคุณลักษณะเชิงบุคคล หากแต่ต้องอาศัยการบริหารจัดการทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ และการมีทัศนคติที่เหมาะสมต่อการควบคุมชะตาชีวิต ผลการศึกษามีคุณูปการเชิงวิชาการในการพัฒนาทฤษฎี EO, RBV และ LOC ให้สอดคล้องกับบริบทไทย อีกทั้งยังมีนัยสําคัญเชิงปฏิบัติสําหรับการกําหนดนโยบาย การฝึกอบรม และการสนับสนุนเกษตรกรรุ่นใหม่ให้สามารถแข่งขันและประสบความสําเร็จอย่างยั่งยืนในธุรกิจเกษตรกรรม

This research aims to examine the relationships among Entrepreneurial Orientation (EO), Locus of Control (LOC), and the Resource-Based View (RBV) in determining the business success of agricultural entrepreneurs in Chiang Mai and Lamphun provinces. A quantitative approach was employed, collecting data from 400 agricultural entrepreneurs through multistage random sampling. The data were analyzed using descriptive statistics and multiple regression analysis with Jamovi software.

The findings reveal that at least one dimension of EO—creativity, risk-taking, proactiveness, competitive aggressiveness, or autonomy—significantly influences agricultural business success (supporting Hypothesis 1). Interestingly, innovativeness was found to have a negative relationship with business success in some cases, highlighting the importance of contextual factors specific to Thai agriculture.

Regarding RBV, financial capital, human resources, physical assets, and social capital were identified as key resources contributing to business success. Among them, financial resources and physical assets demonstrated the strongest positive effects (supporting Hypothesis 2).

In terms of LOC, entrepreneurs with an internal locus of control (believing that success depends on one’s own effort) showed a positive association with business success, whereas reliance on an external locus of control (believing in luck or external factors) indicated a negative effect (supporting Hypothesis 3). However, many agricultural entrepreneurs exhibited a mixed pattern of internal and external LOC to maintain flexibility in coping with uncertainties in the agricultural sector.

Overall, the study underscores that agricultural business success in Chiang Mai and Lamphun depends not only on entrepreneurial characteristics but also on effective resource management and a suitable mindset toward locus of control. The findings contribute academically to advancing EO, RBV, and LOC theories in the Thai context and offer practical implications for policy design, training, and support for new generations of agricultural entrepreneurs to achieve sustainable competitiveness.